تبیین کثرت راه های خداشناسیِ عقلی در سنّت اندیشۀ اسلامی: از تحویل گِرَوی تا جامع نگری
Authors
abstract
الاهیدانان مسلمان توصیف جامعی از وجود کثرت در ادلّه اثبات خدا و راه های خداشناسی عقلی در سنّت اندیشه اسلامی به دست داده اند. آنان از تبیین این کثرت و شناخت و بازگفت علّت آن نیز غافل نبوده اند و تبیین هایی پیش نهاده اند که می توان آنها را در چهار دسته گنجاند: 1. تکثّر راه ها معلول تکثّر استعدادهای رهروان است؛ 2. تکثّر راه ها معلول تکثّر سامانه های معرفتی رهروان است؛ 3. تکثّر راه ها معلول تکثّر مفاهیم منتزع از ذات خداوند است؛ 4. تکثّر راه ها معلول تکثّر اسما و صفات خداوند است. تبیین های 1 و 2 با نگاهی سوبژکتیو، علّت تکثّر را در فاعل های شناسایی (سوژه ها) دیده اند، و تبیین های 3 و 4 با نگرشی اُبژکتیو، سبب کثرت را در موضوع شناسایی (اُبژه) یافته اند. جستار پیش رو، با استقصای این چهار نظریّه و بررسی آنها نشان داده است که هر یک از آنها، دچار تحویل گرویِ غیرمجاز و مغالطه کنه و وجه است و، از این رهگذر، تبیین درست و کامل را در جامع نگری، یعنی جمعِ بینِ نگاه سوبژکتیو و اُبژکتیو، یافته است. بر این پایه، علّت تکثّر راه های خداشناسی عقلی این هر چهارند، به شرط اجتماع و به وصف تعامل.
similar resources
تبیین کثرت راههای خداشناسیِ عقلی در سنّت اندیشۀ اسلامی: از تحویلگِرَوی تا جامعنگری
الاهیدانان مسلمان توصیف جامعی از وجود کثرت در ادلّه اثبات خدا و راههای خداشناسی عقلی در سنّت اندیشه اسلامی به دست دادهاند. آنان از تبیین این کثرت و شناخت و بازگفت علّت آن نیز غافل نبودهاند و تبیینهایی پیش نهادهاند که میتوان آنها را در چهار دسته گنجاند: 1. تکثّر راهها معلول تکثّر استعدادهای رهروان است؛ 2. تکثّر راهها معلول تکثّر سامانههای معرفتی رهروان است؛ 3. تکثّر راهها معلول تکثّر مفاهیم من...
full textخداشناسی عقلی در نهج البلاغه
هیچ فیلسوفی از اندیشیدن دربارهی خدا فارغ نبوده است. خواه خدا را بپرستد یا الحاد بورزد. اهمیت و صعوبت مسایل خداشناسی به علت عظمت و علو مکانت و مرتبه خداوند فلاسفهی مسلمان را واداشته تا به قصور عقل اذعان کنند. آنچه ایشان - به ویژه از روزگار ملاصدرا و پس از وی توسط اتباع حکمت متعالیه تا زمان ما- درحیطهی خداشناسی آوردهاند، وامدار برخی کلمات و سخنان شامخ حضرت علی 7 است. از جمله مباحثی که در ...
full textخداشناسی از راه فطرت
درون می باشد. دراینکه شناخت خداوند از طریق براهین قطعی عقلی و همچنین بیانات شرایع قابل اثبات می باشد جای شبهه نیست; در عین حال برای کسانی هم که به مبانی استدلال عقلی، اسباب درک مفاهیم مجهز نباشند، راهی روشن برای معرفت و ارتباط با ذات مقدس الهی، وجود داردکه همان راه فطرت است. در مقاله حاضر برای نشان دادن معرفت فطری تنها به دوآیه از قرأن کریم استناد شده، در ذیل آیه اؤل به نکاتی اشاره شده که عمدت...
full textمفهوم سازی استاد مطهری از وحی: از تحویلی¬نگری تا جامع¬نگری، و ارتباط آن با فطرت و ایمان
جستار حاضر، از منظری روششناسانه، جامعنگری استاد مطهری به بحث تحلیل مفهوم وحی را کاوش مینماید. از سویی، فیلسوفان مسلمان وحی را اتصال نبی با عقل فعال تلقی کرده و فقط به هویت علمی و شناختاری آن تأکید میکنند؛ و از سوی دیگر، برخی متفکران وحی را به صرف گرایش و تجربه نبی ارجاع دادهاند. در این تصور از وحی، بر بعد تجربیانگاری و گرایشی وحی تأکید میشود. هر دو رهیافت تصوری فروکاهشگرایانه و تحویلین...
full textبررسی اکوسیستم از چه راهی ؟ کلی نگری یا جامع نگری؟
هر سیستم یا نظامی خواه زیستی باشد وخواه غیرزیستی‘ مجموعه پیچیده ای است و میزان پیچیدگی آن از پیچیدگی کلیه اجزای سیستم بیشتر است. برای گسترش مفهوم اکوسیستم ‘اول از بیان مفهوم سیستم آغاز می کنیم . سیستم را درفارسی نظام گفته اند- نظامی شامل عنصرها با اجزائی که باهم درارتباط هستند و تداخل عمل دارندو یعنی بر یکدیگر متقابلا تأثیر می کنند و از یکدیگر متقابلا تاثر می پذیرند و بر روی هم واحدی را تشکیل ...
full textخداشناسی از راه فطرت
درون می باشد. دراینکه شناخت خداوند از طریق براهین قطعی عقلی و همچنین بیانات شرایع قابل اثبات می باشد جای شبهه نیست; در عین حال برای کسانی هم که به مبانی استدلال عقلی، اسباب درک مفاهیم مجهز نباشند، راهی روشن برای معرفت و ارتباط با ذات مقدس الهی، وجود داردکه همان راه فطرت است. در مقاله حاضر برای نشان دادن معرفت فطری تنها به دوآیه از قرأن کریم استناد شده، در ذیل آیه اؤل به نکاتی اشاره شده که عمدتأ...
full textMy Resources
Save resource for easier access later
Journal title:
پژوهش های فلسفی کلامیPublisher: دانشگاه قم
ISSN 9791-1735
volume 13
issue 52 2012
Hosted on Doprax cloud platform doprax.com
copyright © 2015-2023